CHƯƠNG 81: HIỂN CHẤT (顯 質) – chương cuối cùng của Đạo Đức Kinh (Lão Tử)

Hán văn:
信 言 不 美. 美 言 不 信. 善 者 不 辯. 辯 者 不 善. 知 者 不 博. 博 者 不 知. 聖 人 不 積. 既 以 為 人, 己 愈 有, 既 以 與 人, 己 愈 多. 天 之 道, 利 而 不 害. 聖 人 之 道 為 而 不 爭.

Phiên âm:
1. Tín ngôn bất mỹ. Mỹ ngôn bất tín. Thiện giả bất biện. Biện giả bất thiện. Tri giả bất bác, bác giả bất tri.
2. Thánh nhân bất tích. Ký dĩ vi nhân, kỷ dũ hữu. Ký dĩ dữ nhân, kỷ dũ đa. Thiên chi đạo, lợi nhi bất hại. Thánh nhân chi đạo vi nhi bất tranh.

Dịch xuôi:
1. Lời chân thành không hoa mỹ. Lời hoa mỹ không chân thành. Người tốt không tranh biện, người tranh biện không tốt. Người biết không học rộng, người học rộng không biết.
2. Thánh nhân không tích trữ. Càng vì người, mình càng có. Càng cho người mình càng thêm nhiều. Đạo trời lợi mà không hại. Đạo thánh nhân làm mà không tranh.

Dịch thơ:
1. Lời ngay giản dị, tầm thường,
Những lời xảo trá, văn chương mỹ miều.
Người làm, chẳng biện luận nhiều,
Khéo chiều biện luận, lắm điều gian ngoan.
Trí cao chẳng bác, chẳng tham,
Càng tham bác lắm, là càng ngu si.

2. Thánh nhân chẳng súc tích gì,
Càng cho càng có, càng chi càng giàu.
Trời kia nào hại ai đâu,
Thánh nhân nào có tranh nhau với người.

(BS Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ)

Lời nhắn của Cụ Hinh.
Lời văn có nhiều ý tứ hay, nhưng lối nghĩ thì tự mê mẩn trong sự độc đoán và tự khép kín.

Sau này, và cho đến tận bây giờ, hàng loạt sĩ phu Á Đông học lối nghĩ giống hệt như thế. Nhiều sĩ phu gánh quyền lực thì lại càng hơn thế.